Historische lezing Leidens Ontzet door een Spaanse bril

Historische lezing Leidens Ontzet door een Spaanse bril

LEIDEN – Twintig jaar geleden werd het programma rondom Leidens Ontzet uitgebreid met de historische lezing. Ook dit jaar duikt historicus Raymond Fagel de archieven weer in. Ditmaal zet hij de Spanjaarden in een iets zachter licht…

Weerbarstige Leidenaren

Feesten op 2 en 3 oktober kunnen we allemaal, maar wat weten we precies over de omstandigheden van Leidens Ontzet? Neem Francisco de Valdés bijvoorbeeld. Heeft hij inderdaad Leiden gespaard omdat zijn geliefde Magdalena Moons hier familie had wonen? En hoe beleefden de Spaanse officieren de Nederlandse Opstand en het beleg van die weerbarstige Leidenaren eigenlijk? Zondag 24 september werpt historicus Raymond Fagel wat licht op deze en andere vragen, en op hardnekkige mythes die nog altijd leven over het Leids Beleg.

3 October University

Precies twintig jaar geleden nam Fagel het initiatief om in de aanloop naar Leidens Ontzet een historische lezing te geven. “Ik dacht toen: het is toch eigenlijk te gek. Leidens Ontzet is een groot historisch feest, maar we doen als universiteit dan de deuren dicht en sturen de studenten naar huis.”

De lezing sloeg direct aan en sindsdien organiseert de universiteit samen met de 3 October Vereeniging ieder jaar de historische lezing. De laatste jaren is er op de grote dag zelf ook de 3 October University: Leidse wetenschappers geven colleges over aansprekende onderwerpen.

Tachtig brieven

Fagel gaf die allereerste historische lezing over het beleg van Leiden door Spaanse ogen; zijn eigen specialisme. Hij onderzoekt de relatie tussen de Nederlanden en Spanje in de zestiende eeuw. Op 24 september zet hij weer die Spaanse bril op. De lezing vloeit voort uit Fagels onderzoeksproject ‘Facing the Enemy. The Spanish Army Commanders during the First Decade of the Dutch Revolt (1567-1577)’.

Samen met twee promovendi analyseert hij de brieven van Spaanse officieren uit die tijd. Fagel dankt de ongeveer tachtig brieven van Valdés aan de bewaarwoede van de nazaten van Alva, de IJzeren hertog. De huidige hertog van Alva heeft nog altijd een indrukwekkend archief in zijn Madrileense paleis, waar Fagel de brieven kon bestuderen.

“Wij Nederlanders stellen de Spanjaarden uit die tijd graag voor als de grote vijand. Maar de officieren waren ook maar mensen. De militairen schrijven vaak dat ze zo graag naar huis willen en dat ze hun familie zo missen”, zegt Fagel.

Valdès raakte geïrriteerd

In Leiden geldt Francisco de Valdés nog altijd als de gevreesde commandant die gelukkig verliefd werd op de Haagse Magdalena Moons. Valdés zou Leiden hebben gespaard omdat Magdalena hier familie had wonen. Wat vond Fagel hierover terug in de brieven? En wat vond Valdés eigenlijk van de Leidenaren?

“Eerst schrijft hij nog vrij neutraal over de mensen hier. Maar na een paar jaar harde strijd raakt hij steeds meer geïrriteerd”, aldus Fagel. “Hij vindt het ook onbegrijpelijk dat ze hun eigen land onder water zetten.”

Mythe doorgeprikt

Een belangrijk onderdeel van de lezing is de vraag: wat is feit en wat is fictie? Neem de mythe van de heldhaftige burgemeester Van der Werff; deze is inmiddels wel doorgeprikt. “Hij blijkt door Willem van Oranje ontslagen te zijn omdat hij zijn werk niet goed deed. Terwijl hij in Leiden nog altijd als een grote held vereerd wordt.”

Een andere mythe is dat de Leidse bevolking zo eendrachtig was tijdens het beleg. Uit de brieven blijkt dat er grote verdeeldheid bestond onder de protestanten en katholieken in Leiden en dat zij met elkaar op de vuist gingen.

Toegang

Een toegangskaart is, zolang de voorraad strekt, op de dag van de lezing vanaf 14.00 uur gratis op te halen in het Academiegebouw aan het Rapenburg. Het Groot en het Klein Auditorium zijn vanaf 14.30 uur geopend.

Foto: Wikipedia

reacties