Kamerlingh Onnes: ‘meten is weten’

Kamerlingh Onnes: ‘meten is weten’

LEIDEN – Zomaar even een geschiedenislesje op de zaterdag. Want vandaag, 12 november maar dan in 1913, kreeg Kamerlingh Onnes de Nobelprijs voor Natuurkunde voor onderzoek naar de eigenschappen van materie bij lage temperaturen.

Meten is weten

‘Meten is weten’, zei Heike Kamerlingh Onnes immer tegen zijn assistenten en laboranten. En nog steeds is het een gevleugelde uitspraak in de wetenschap. Na zijn studie in Groningen en Heidelberg, eindeloos stagelopen en onderzoeken, werd hij in 1882 hoogleraar in de experimentele natuurkunde aan de Universiteit Leiden. Hij was een jonkie, nog maar net dertig, toen werd hij verkozen tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Ondertussen richtte Kamerlingh Onnes in 1901 de Leidse Instrumentmakersschool op, die nog altijd springlevend is en hoog aangeschreven staat.

Heliumballonnen

In 1913 ontving hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor zijn onderzoek naar de eigenschappen van materie bij lage temperaturen. Dit onderzoek leidde onder andere tot de productie van vloeibaar helium. Helium is handig wanneer je gaat diepzeeduiken of om de welbekende folieballonnen mee te vullen, maar de vloeibare variant van Kamerlingh Onnes was een regelrechte revolutie: het spul wordt nog steeds gebruikt als als zeer effectief koelmiddel, bij bijvoorbeeld MRI-scans.

Foto: Historische Vereniging Oud Leiden

reacties