Leidse hoogleraar krijgt prijs voor onderzoek naar buitenaards leven

Leidse hoogleraar krijgt prijs voor onderzoek naar buitenaards leven

LEIDEN – Ewine van Dishoeck, hoogleraar astrofysica aan de Universiteit Leiden, heeft de prestigieuze Kavli-prijs voor astrofysica gewonnen. Met het prijzengeld van maar liefst één miljoen dollar kan ze verder met haar onderzoek naar buitenaards leven.

Sprakeloos

Hoe ontstaan sterren en planeten? Is er leven mogelijk buiten de aarde? Dit onderzoekt hoogleraar moleculaire astrofysica Ewine van Dishoeck van de Universiteit Leiden. Voor haar baanbrekende werk krijgt ze de prestigieuze Kavli-prijs in de categorie astrofysica: 1.000.000 dollar en een gouden medaille. Dat heeft de Noorse Academie van Wetenschappen en Letteren vandaag bekend gemaakt.

“Ik ben nog sprakeloos na het onverwachte telefoontje van de president van de Noorse Academie. Wat een fantastische eer, niet alleen voor mijzelf maar ook voor al mijn jonge medewerkers en collega’s wereldwijd”, zegt Van Dishoeck. “Mede dankzij hun creativiteit en harde werk doet ons vakgebied nu mee in de Champions League van de sterrenkunde.’

Gas- en stofwolken

Ewine Van Dishoeck levert met waarnemingen, theorie en experimenten een belangrijke bijdrage aan de kennis over zogeheten interstellaire wolken, grote gas- en stofwolken die de geboorteplaatsen zijn van planeten en sterren. Ze liet zien hoe er in die interstellaire wolken moleculen ontstaan die zich verder ontwikkelen en samenklonteren tot de bouwstenen voor complete planetenstelsels zoals ons eigen zonnestelsel.

Organische verbindingen

Het onderzoek van Van Dishoeck is van groot belang om vast te stellen of er op andere planeten leven mogelijk is. Daarvoor moeten we namelijk allereerst weten welke moleculen er in zo’n wolk aanwezig zijn, en hoe ze met elkaar reageren. Op die manier kun je mogelijk bepalen welke organische verbindingen er op een nieuw te vormen planeet terecht kunnen komen, en of daaruit leven kan ontstaan. “Het gaat daarbij niet alleen om de pure wetenschap, maar ook om het feit dat we een bijdrage kunnen leveren aan de een van grootste vragen die de mensheid zich kan stellen: zijn wij alleen in het heelal?”, aldus van Dishoeck.

Water

Van Dishoeck deed bovendien onderzoek naar een andere bouwsteen van het leven: water. Zo onderzocht ze waterreservoirs in de voorlopers van planetenstelsels en de waterdamp rond jonge sterren. Dat levert informatie op over de herkomst van het water op aarde.

Kavli-prijs

De Kavli-prijs bestaat sinds 2008 en wordt iedere twee jaar uitgereikt. De prijs is bedoeld voor wetenschappers die ons begrip van het bestaan vergroten. Volgens jurylid Robert Kennicutt valt het onderzoek van van Dishoeck daar perfect onder: “Van Dishoecks onderzoek heeft vrijwel ieder aspect van de astronomie veranderd. Haar vakgebied was ooit niet meer dan een klein onderzoeksgebied aan de randen van de astrofysica, maar dankzij haar is het nu een kernthema binnen de hele astronomie.”

Prijzenkast

De Kavli-prijs is overigens niet de eerste prijs voor Van Dishoeck. Ze won eerder al de Spinozapremie, de belangrijkste wetenschappelijke prijs van Nederland. Ook ontving ze een ERC Advanced Grant. In 2012 werd ze door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen benoemd tot Akademiehoogleraar. Van Dishoeck is op dit moment president elect van de International Astronomical Union. De kavli-prijs ontvangt ze op 4 september in Oslo, uit handen van de Noorse koning Harald V.

Foto’s: Universiteit Leiden en Kavli Prize

reacties