Nieuwscheckers checken niet alleen de droge feiten

Nieuwscheckers checken niet alleen de droge feiten

LEIDEN – Het Leidse initiatief Nieuwscheckers gaat, in samenwerking met NU.nl, Facebook helpen nepnieuws en te bestrijden en broodje aapverhalen de wereld uit te helpen.

Even checken: ja, het klopt

Dat heeft Patrick Walker, hoofd media van Facebook in Europa, gezegd in een interview met de NOS. Leiden.TV checkte dit nieuws even op feiten, en ja, het is waar: “Het klopt dat we aan de slag gaan voor Facebook”, beaamt Kasper van Alphen, masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden, én Nieuwschecker.

Waar- en onwaarheden

Nieuwscheckers is een initiatief van Peter Burger, docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden en bestaat sinds 2009, omdat Burger zich groen en geel ergerde aan slecht onderzochte nieuwsberichten. Inmiddels staat het initiatief onder leiding van Alexander Pleijter. Elk jaar werken de studenten aan een groot project. De afgelopen drie weken heeft Kasper niets anders gedaan dan de uitspraken van politici in verkiezingstijd checken op waar- en onwaarheden.

Facebook wil waarschuwingsbalkje

In Duitsland en Frankrijk heeft Facebook al maatregelen genomen tegen nepnieuws, nu komt daar ook Nederland bij. Nieuwscheckers gaat in samenwerking met de nieuwssite NU.nl aan de slag. Facebook Amerika is er al langer mee bezig; na de commotie inzake nepnieuws rond de presidentsverkiezingen, wil de site een waarschuwingsbalkje bij nieuwsberichten die ze niet vertrouwen.

“Ik denk dat veel berichten niet bewust bedoeld zijn als nepnieuws”, zegt Kasper. “We worden in Nederland niet overstroomd door leugens, hoor. Het is meer gemakzucht, of gebrek aan journalisten op een redactie, waardoor niet alle feiten meer gecheckt worden en er fouten gemaakt worden. Zeker met het snelle online nieuws gaat het om ‘get it first’, niet meer ‘get it first, get it right’. Maar als je het met andere landen vergelijkt, hebben wij nog steeds een aantal héél goede nieuwsredacties in Nederland.”

Zondag met Lubach

De werkwijze van Nieuwscheckers is eenvoudig, maar doeltreffend. “Een goed voorbeeld is toen Geert Wilders in een interview beweerde dat in de meeste schoolkantines alleen nog halal voedsel te krijgen is. Nieuwscheckers belde ruim 200 scholen en vonden precies één school die alleen halal voedsel serveerde. Daarmee hebben m’n collega’s zelfs ‘Zondag met Lubach’ gehaald.”

De EtnoBarometer

De ergste onwaarheid die Kasper tegenkwam tijdens zijn drie weken fulltime nieuws checken, ging over de EtnoBarometer. “Het was geen verhaal van leven of dood, maar het was een verhaal dat door veel andere media werd overgenomen. Als je iets vaak genoeg leest, lijkt het vanzelf waar. Het nieuws was dat allochtonen massaal zouden overstappen van de PvdA naar DENK. Uiteindelijk bleek dat het onderzoek van de EtnoBarometer aan alle kanten rammelde en dat ook de steekproef niet representatief was. Maar ja, het nieuws verscheen overal en daardoor krijg je een sneeuwbaleffect. Je wilt het stoppen voordat het zich verspreidt.”

Niet alleen droge feiten

Maar Nieuwscheckers checkt niet alleen de droge feiten, vertelt Kasper.

“Het gaat niet puur om waar of niet waar. Feiten hebben context. Ze horen in een verhaal. Een uitspraak kan een kern van waarheid bevatten, maar moet wel tegen de juiste en volledige achtergrond begrepen worden. Dat valt voor mij ook onder nieuws checken.”

Foto: Nieuwscheckers.nl

 

 

reacties