Wistudatjes rond kerst: waarom we doen wat we doen

Wistudatjes rond kerst: waarom we doen wat we doen

LEIDEN – Mocht je je op deze tweede kerstdag afvragen waarom we eigenlijk met kerst doen wat we doen, lees dan vooral verder. Misschien doe je nog een paar leuke wistudatjes op om je gezelschap tijdens de feestdagen mee te imponeren.

Yule

Een boom middenin je huis vinden we heel normaal tijdens de kerstdagen. Dat is het ook. Althans, voor de Germanen tijdens de winterzonnewende. En kerst valt op 25 december, ook heel normaal. Tenzij je van de Armeens-orthodoxe kerk bent, want dan zit je op 6 januari aan de rijkgevulde dis.

Kerst is de viering van de geboorte van Jezus. Dat weten we allemaal, aangezien we in Europa onze wortels in het christendom hebben liggen. Dat is niet altijd zo geweest; lang, lang, lang geleden werd Europa bevolkt door heidense volkeren zoals de Kelten, Germanen, Galliërs, etc. De natuur was hun godsdienst en zij vierden op 21 december de winterzonnewende, ofwel Yule. Hé, bekend woord.

Lichtfeest

In de vierde eeuw besloot keizer Constantijn de Grote dat alles en iedereen christelijk moest worden. Kort door de bocht, om de overgang naar het christendom een beetje smooth te laten verlopen, werd de christelijke kalender over de heidense feestagenda heengelegd.

Toevallig vereerden de Egytptenaren eind december hun zonnegod Ra en in Griekenland werd rond die tijd zonnegod Helios vereerd, Jezus wordt in de bijbel ook wel ‘het licht der wereld’ genoemd, licht was een belangrijk aspect van de winterzonnewende, afijn, u voelt hem al, 25 december werd kerstmis. En, niet geheel onbelangrijk; eind december zat in Rome toch al vol vrije dagen dankzij het feest der Saturnaliën. Twee vliegen in één klap.

In 1982 pas boom in Vaticaan

De Germanen zetten met de winterzonnewende altijd een boom in huis of op het erf, behangen met appels en met kaarsen eromheen, als symbool voor vruchtbaarheid en de terugkeer van het licht en het leven. De Rooms-katholieke kerk verbood eeuwenlang de boom tijdens kerst, maar Maarten Luther zag begin zestiende eeuw in de groene boom juist een symbool van de geboorte van Jezus.

Protestanten begonnen de boom enthousiast in hun kerken te zetten en later ook bij hen thuis. De Rooms-katholieken bleven eeuwenlang alleen een kerststal in hun huizen en kerken zetten; er staat sinds 1982 pas een kerstboom in het Vaticaan.

Het kerstpakket

Ook leuk is de oorsprong van het kerstpakket. Cadeautje van de baas, we kijken er ieder jaar weer naar uit! Dat deden medewerkers vroeger ook. Personeel dat bij een boerengezin inwoonde, mocht op tweede kerstdag naar huis om kerst met hun eigen familie te vieren. Ze kregen dan een mand mee vol voedsel en handige dingen zoals brandhout. Ambachtslieden namen deze traditie over en gaven hun leerlingen en gezellen een mand voor lekkers, drank en nuttigheden mee voor het kerstfeest thuis bij de familie.

De Kerstman

Tot slot: de Kerstman. De olijke meneer in zijn rode pak is een regelrechte verbastering van Sinterklaas. De immigranten namen onze Sinterklaasgebruiken mee naar Amerika en doopten hem Santa Claus. Santa werd pas ècht populair toen Coca-Cola in de jaren dertig met hem aan de haal ging en hem maakten tot de gezelligerd die hij vandaag de dag is. Met een slee. En rendieren. En de Noordpool. En elfjes.

Nieuwe tradities

Toch is er nooit met honderd procent zekerheid te zeggen waar tradities en gebruiken exact vandaan zijn gekomen. Dingen groeien door de eeuwen heen zo, ineens doen mensen weer iets anders, dat wordt opgepikt, mensen geven er hun eigen draai aan, en hopla, er is weer een nieuwe traditie geboren. Dus maak vooral je eigen kersttradities. Vind je dat hele kerstgedoe maar niks? In je pyjama twee dagen non-stop Netflixen kan óók een traditie zijn.

Foto: Archief J2TV

reacties